I Vini della Lombardia

Ontdek de kwaliteitswijn in Italië

Italië is 's werelds grootste wijnproducent. Hoewel de meeste wijn in eigen land gedronken wordt, is het één van de belangrijkste exportproducten. Italië is een bijzonder en tegelijkertijd complex wijnland. Het accent ligt bij het gebruik van inheemse druivenrassen, zoals de blauwe Barbera, Bonarda en Trebbiano, maar wijnproducenten werken ook met bekende internationale rassen, zoals de Chardonnay, Riesling en Pinot Nero.

Er bestaat in Italië een hiërarchie van vier niveaus voor de classificatie voor kwaliteitscontrole, namelijk tafelwijn (vini da tavola), IGT (Indicazione Geografica Tipica), DOC (Denominazione di Origine Controllata) en DOCG (Denominazione di Origine Controllata e Garantita). De bekendste herkomstbenaming is die van DOC, de Denominazione Origine Controllata, vergelijkbaar met de Franse AOC, Appellation d'origine controlée. Daarboven staat de DOCG, gereserveerd voor die wijnen waarvan de herkomst niet alleen gecontroleerd is maar bovendien gegarandeerd. Een extra waardering voor een beperkt aantal wijnen. Italië telt momenteel 23 DOCG-, circa 300 DOC, en 115 IGT wijnen.

Naast de garantie dat de DOC-wijn uit een precies omschreven gebied (soms enkele gemeenten) komt, zijn er voor de verschillende wijnen nog andere bepalingen. Die betreffen bijvoorbeeld de hoeveelheid wijn die per hectare gewonnen mag worden, verplichte of aanbevolen druivenvariëteiten, de vinificatiemethode, het alcoholpercentage en de duur en wijze van lagering. De DOC-categorie duidt wel een selectie van de Italiaanse wijnen aan. Slechts ongeveer 10% van de totale Italiaanse wijnproductie komt als DOC-wijn op de markt.

Lombardije

Wanneer we aan Lombardije denken, denken we aan Milaan, industrie, mode en de bekende meren. De streek is genoemd naar de Longobarden of Lombarden: de barbaren die Italië in de 6de eeuw binnenvielen. De Lombarden hebben altijd een groot talent gehad voor bankieren en handel drijven en waren vroeger wars van iedere inmenging van buitenaf. Wellicht is dat de verklaring dat Lombardije zich in de eeuwen heeft ontwikkeld tot het economisch belangrijkste deel van Italië, met Milaan als commercieel centrum.  De stad Pavia was oorspronkelijk de Longobardische hoofdstad, waar Karel de Grote en Frederik Barbarossa tot keizer zijn gekroond. Allerlei imposante monumenten getuigen van een grote rol van betekenis van de stad Pavia, ook tijdens de Milanese heerschapij.

Minder bekend in het buitenland is de wijnbouw van Lombardije. Lombardije is een rijkgeschakeerd gebied dat uiteenloopt van vlak tot zeer bergachtig. De aanwezigheid van de grote meren (Lago Maggiore, Lago di Como, Lago di Garda) en de omringende berglandschappen maken van Lombardije een apart wijnland. Het klimaat is continentaal maar gematigder in het binnenland en langs de grote meren. In bijna heel Lombardije worden druiven gecultiveerd.

Lombardije is een regio die met een aantal jonge enthousiaste wijnproducenten goed in beweging is.
De bekendste wijnbouwgebieden zijn Franciacorta, Valtellina (de Nebbiolo van Lombardia) en Oltrepò Pavese.

Oltrepò Pavese

Oltrepò Pavese ligt in de provincie Pavia, in het zuidwesten van Lombardije, onder Milaan. De berghellingen van Oltrepò Pavese is wellicht de tradioneelste en grootste wijnstreek van Lombardije. Dit gebied wordt genoemd naar de rivier de Po want Oltrepò betekent "aan de andere kant van de Po". De provincienaam Pavia vormt het tweede deel van de naam.

Deze zuidpunt van Lombardije heet ook wel Vecchio Piëmonte, Oud Piëmonte, omdat Pavia tot het oude Piëmontese koninkrijk van Savoye hoorde. Maar die naam Oud Piëmonte is ook typerend, omdat we hier veel terugvinden van de levensstijl en de traditie van Piëmonte. Ook in de wijnbouw. Die heeft er een lange traditie, waarin Casteggio al eeuwenlang een centrale plaats inneemt. Al voor de jaartelling werd al geschreven over de huizenhoge houten vaten waarin de wijn in het gebied tussen Casteggio en Piacenza wordt bewaard.

De heuvels in het gebied van Oltrepò brengen meer wijn voort dat de andere wijnstreken in dit gebied. De wijn wordt met name geproduceerd en verkocht voor de Milanese markten.  De bekenste rode wijnen uit Oltrepò zijn de barbera, bonarda (van de croatina-druif) en de rosso (een cuvée van barbera, croatina, uva rara en soms pinot nero). De witte wijnen worden naar de druif genoemd:  riesling italico, pinot grigio, chardonnay en de moscato. Door de verschillende druivenrassen zijn er zeer uiteenlopende wijntypen gemaakt. Zo kan een Oltrepò Pavese Bonarda een rood en sprankelend  zijn, maar ook een volle, houtgerijpte rode wijn (barrique). Zo'n twintig wijnen hebben de gecontroleerde herkomstbenaming Oltrepò Pavese DOC verkregen.

De streek herbergt meer pinot nero dan enig ander gebied in Italië. De kalk- of krijtbodem van de streek is namelijk zeer geschikt voor de pinot nero. De druif wordt als  elegante rode wijn geproduceerd en vaak als basis gebruikt voor de Spumante, waarbij de zuurstof  gecombineerd met zorgvuldige opslag de aroma van de wijn nog meer ten goede komt.

Sprankelende wijnen

Hoewel er in vrijwel alle delen van Italië wel mousserende wijnen te vinden zijn, is de productie het belangrijkste in de provincies Lombardije en Veneto. de verschillen tussen deze gebieden en hun wijnen zijn groot, zowel qua druivensoorten, productiemethoden als stijl. Mousserende wijnen passen bij alle gelegenheden. Verfrissend en feestelijk en altijd bruisend van plezier in het glas. Als we in Italië spreken over sprankelende wijnen, dan hebben we het over Spumante, Frizzante, Prosecco en Moscato. Een kleine toelichting volgt....

Spumante is de algemene benaming voor deze nobele en parelende dranken. Fraaie, droge witte wijnen met een diepgang en complexiteit die te vergelijken is met de mooiste champagnes. De Spumante kan samengesteld zijn uit verschillende druivensoorten, hetzij uit één soort druif, of uit een combinatie van verschillende druivensoorten die heel nauwkeurig worden geselecteerd omwille van hun aroma en smaak. Naast het gebruik van de klassieke Chardonnay, Pinot Nero of Pinot Bianco en Sauvignon-druif kan een Spumante ook geproduceerd worden op basis van de Verdiso- of de Prosecco-druif. De Prosecco is naast de Spumante de tweede Italiaanse mousserende wijn van betekenis. De Prosecco vindt zijn oorsprong in het gebied ten west van Venetië. Ze ontleent haar naam aan de gelijknamige witte druif Prosecco. De Prosecco is meestal licht zoet met 12 tot 20 gram suiker per liter. Bevat de wijn minder dan 15 gram suiker per liter, dan mag de deze als "Brut" gelabeld worden.

De productie van sprankelende wijn kan plaatsvinden op twee manieren. De "methodo classico" is dezelfde methode als voor de franse champagne, de metode champenoise. De tweede gisting vindt plaats op fles, waarbij men het zachte parelen van de wijn bekomt op natuurlijke wijze en na een langdurige en voorzichtige behandeling van de druivensap. Dit is een zorgvuldig proces van rijping, gisting en bewerking. De flessen worden met de hals naar beneden opgeslagen en regelmatig gedraaid opdat de gistprop zich in de hals van de fles kan afzetten. De fles blijft jaren op gist liggen en aan het einde van de opslagperiode wordt de gistprop verwijderd. De naam champagne kan hiervoor echter niet gebruikt worden aangezien de verwijzing naar de streek en de herkomst van de wijn.

Een Spumante kan zowel droog als zoet zijn. De tweede gisting op fles zorgt echter voor een goede ontwikkeling van aroma's en houdt het koolzuurgas vast, waardoor een langdurige mousse in het glas verkregen wordt. De sprankelende Spumante is overigens een wijn die de Italianen drinken wanneer er iets te vieren valt. Die traditie, ooit veertig jaar geleden begonnen als trend in Milaan, geniet in Italië nog steeds de voorkeur boven een volle, imposante wijn.

Bij de "metodo charmat" gebeurt de tweede gisting niet op fles maar in gesloten roestvrijstalen tanks. Dit is het wezenlijke onderscheid tussen een  Spumante en een Frizzante. Een Frizzante is een parelende wijn die in tegenstelling tot de Spumante zijn tweede gistingsproces ondergaat in roestvrijstalen tanks. Hierdoor bevat de wijn de helft aan koolzuurgas en is hij minder mousserend. Omdat deze methode minder arbeidsintensief is, zijn deze wijnen doorgaans vriendelijker geprijsd, maar ook wat eenvoudiger.

Een (licht) mousserende wijn die eveneens de aandacht verdient, is de zoete Moscato. Een goede Moscato is zoet, maar blijft fris door zijn mousse en zuren. De bekendste is de Moscato d'Asit uit Piëmonte, meestal gebruikt als dessert-wijn.

Jammer is dat de kwalitatief mindere Lambrusco, welke in grote hoeveelheden wordt gekocht en gedronken, het serieuze imago van de sprankelende wijnen geen goed heeft gedaan. Lambrusco is genoemd naar de gelijknamige druif waarvan hij wordt gemaakt en is afkomstig uit Emilia-Romagna, een streek in het midden van Italië. Zowel de witte als de rode heeft een laag alcoholgehalte dan veel andere wijnen waardoor hij licht en makkelijk overkomt. Omdat de goede niet van de slechte te onderscheiden zijn, moet je deze wijn maar zo veel mogelijk vermijden.

Links

Volg de volgende weblinks voor meer informatie over Oltrepò Pavese:

Vinoltrepo | Oltreweb |Milioni | Marzuola | Vinitaly |  Oltrepopavese | Prodottitipicioltrepo

Foto's uit de omgeving